Enter your keyword

Phản ứng có hại của thuốc ADR
5 (100%) 1 vote
  1. Định nghĩa phản ứng có hại của thuốc

“Thuốc dùng trong ngành Y tế là những chất có tác dụng dược lý nhằm chữa bệnh, phòng bệnh, phục hồi hoặc điều chỉnh chức năng của cơ thể, làm giảm triệu chứng bệnh, chẩn đoán bệnh, phục hồi hoặc nâng cao sức khoẻ cho con người…”. Tuy nhiên, thuốc cũng dược coi là “con dao 2 lưỡi” vì có thể gây ra các phản ứng có hại ớ nhiều mức độ, thậm chí tử vong kể cả dùng đúng liều, đúng quy định; các phản ứng như vậy được gọi là tác dụng bất lợi.

Tổ chức Y tế thế giới (2002) đã đưa ra định nghĩa về phản ứng bất lợi của thuốc (ADR) như sau:

Phản ứng bất lợi của thuốc là một phản ứng độc hại, không được định trước vì xuất hiện ở liều thường dùng cho người để phòng bệnh, chẩn đoán hoặc chữa bệnh hoặc làm thay đổi một chức năng sinh lý.

Định nghĩa này không bao gồm những phản ứng do dùng sai thuốc, dùng sai liều, dùng liều cao có chú định hoặc cố tình. Trong định nghĩa này, yếu tố đáp ứng cá thế là rất quan trọng.

Có nhiều trường hợp tai biến phát sinh trong quá trình điều trị mà nguyên nhân chưa được xác định. Nguyên nhân trong những trường hợp này không chỉ do thuốc gây ra mà có thể do các yếu tố khác như sự tiến triển nặng thêm của bệnh hoặc do một bệnh khác phát sinh. Những trường hợp như vậy gọi là biến cố bất lợi của thuốc (adverse drug experience / adverse drug event – ADE).

2.Phân loại phản ứng bất lợi của thuốc

Phân loại theo tần suất gặp

  • Thường gặp: ADR > l/100
  • ít gặp 1/1000 < ADR < 1/100
  • Hiếm gặp ADR < 1/1000

Phân loại theo mức độ nặng của bệnh do phản ứng bất lợi của thuốc gây ra

  • Nhẹ: Không cần điều trị, không cần giải độc và thời gian nằm viện không kéo dài.
  • Trung bình: Cần có thay đổi trong điều trị, cần điểu trị đặc hiệu hoặc kco dài thời gian nàm viện ít nhất l ngày.
  • Nặng: Có thể đe doạ tính mạng, gây bệnh tật lâu dài hoặc cần chăm sóc tích cực.
  • Tử vong: Trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan đến tử vong của bệnh nhân.

Phân loại theo typ

* Typ A

Các ADR typ A có các đặc điểm sau:

  • Tiên lượng được.
  • Thường phụ thuộc liều dùng (do đó các ADR typ A thường gặp đối với các thuốc có phạm vi điều trị hẹp),
  • Là tác dụng dược lý quá mức hoặc là một biểu hiện của tác dụng dược lý ớ một vị trí khác.

Sau đây là một sô ví dụ cho các ADR typ A

  • Là tác dụng điều trị nhưng cường độ vượt quá mức cần thiết như: cháy máu khi dùng thuốc chống đông máu, hạ đường huyết khi dùng thuốc điều tri đái tháo đường, tut huyết áp khi dùng thuốc điều trị tăng huyết áp…
  • Là tác dụng điều trị nhưng ở vị trí hoặc cơ quan khác hoặc do tính chất không chọn lọc trên các kháng thụ thể. ví dụ: phản ứng ngoại tháp với các thuốc kháng thụ thể dopamin, tác dung gây ung thư chậm của các thuốc gây độc tế bào và ostrogen hoặc tác dụng trên hệ tiêu hóa của các chất ức chế cyclooxygenase không chọn lọc (các NSAID).
  • Là tác dụng dược lý khác cùa thuốc nhưng không phải là tác dụng điều trị, ví dụ: các thuốc chống trầm cảm 3 vòng thế hiện cả tác dụng kháng thụ thể muscarinic. không có vai trò trong điều trị chống trầm cảm nhưng thường gây khô miệng, giảm thị lực… hoặc tác dụng kháng androgen của cimetidin.

* Typ B

Các ADR typ B có các đặc điểm sau:

  • Thường không tiên lượng dược.
  • Không liên quan đến các đặc tính dược lý đã biết của thuốc.
  • Thường có liên quan tới các yếu tố di truyền hoặc miễn dịch, u bướu hoặc các yếu tố gây quái thai.

Dị ứng thuốc là một ví dụ điển hình cho ADR typ B vì không tiên lượng được và không phụ thuộc liều dùng. Dị ứng thuốc được giải thích hoàn toàn thông qua cơ chế miễn dịch dị ứng. không lien quan đến các tác dụng dược lý của thuốc. Biểu hiện lâm sàng của dị ứng thuốc rất đa dạng, các cơ quan bị tổn thương có thể là da, gan, thận, đường tiêu hóa hoặc toàn thân; mức độ nghiêm trọng từ nhẹ (phát ban ở da, ngứa…) đến rất nặng, thậm chí gây tử vong cho bệnh nhân như sốc phản vệ, hội chứng Lyell, Stevens – iohnson… Tuy không tiên lượng được nhưng có thể hạn chế sự xuất hiện của dị ứng thuốc nếu các nhân viên y tế có biện pháp theo dõi chặt chẽ và phát hiện sớm.

copy ghi nguồn: https://nhathuocngocanh.com/

link bài viết:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *