Men vi sinh là gì? Các lợi ích cho sức khỏe của men vi sinh

Men vi sinh là gì

Các triệu chứng về rối loạn tiêu hóa đang là vấn đề của rất nhiều người. Việc sử dụng thường xuyên sử dụng men vi sinh sẽ giúp giảm và ngăn ngừa các tình trạng trên. Trong bài viết dưới đây, hãy cùng Nhà Thuốc Ngọc Anh tìm hiểu xem men vi sinh là gì? tác dụng của men vi sinh và lưu ý khi sử dụng.

Men vi sinh là gì?

Men vi sinh hay probiotic (một số loại probiotic phổ biến: khuẩn Bifidobacterium, khuẩn Lactobacillus) là chế phẩm vi sinh chứa các loại vi khuẩn có lợi, được đưa vào ruột để bù đắp, lập lại sự cân bằng vi khuẩn đường ruột.

Các chủng men vi sinh thường được dùng:

– Bacillus.

– Lactobacillus.

– Bifidobacterium.

– Nấm men.

Một số sản phẩm men vi sinh trên thị trường
Một số sản phẩm men vi sinh trên thị trường

Một số sản phẩm men vi sinh bán tại nhà thuốc Ngọc Anh:

  1. Bonlactor của Nhật Bản.
  2. Biosubtyl của Đà Lạt.
  3. Cốm vi sinh Virvic

Tác dụng của men vi sinh đối với hệ tiêu hóa

Khi sử dụng men vi sinh giúp bổ sung các vi khuẩn có lợi, cân bằng hệ sinh thái sinh vật ruột và giúp tiêu hóa thức ăn nhờ những vi sinh vật có lợi sống trong ruột người.

Men vi sinh được chỉ định với các trường hợp loạn khuẩn ruột, biểu hiện ở chứng đi ngoài phân sống, tiêu chảy, khó tiêu, trướng bụng, rối loạn tiêu hóa. Việc bổ sung men vi sinh nhằm nâng cao sức đề kháng cho đường ruột, tăng cường chức năng tiêu hóa.

Các lợi ích cho sức khỏe của men vi sinh

Bệnh đường ruột và hệ miễn dịch

Viêm loét đại tràng và bệnh Crohn là những bệnh có liên quan đến khuynh hướng di truyền vi sinh đường ruột và môi trường. Phá vỡ sự cân bằng giữa hệ miễn dịch đường ruột và hệ vi sinh có thể dẫn đến các bệnh đường ruột này. Vi khuẩn đường ruột có thể thay đổi trạng thái cân bằng của nồng độ các cytokine tiền viêm và chống viêm. Các cytokine tiền viêm được sản xuất bởi tế bào Th1 và cytokine chống viêm do tế bào Th2 tiết ra rất quan trọng trong việc duy trì cân bằng nội môi của hệ thống miễn dịch trong hàng rào ruột.

Các loại men vi sinh ngày càng được biết đến với khả năng ngăn ngừa và/hoặc điều trị các rối loạn đường ruột và cải thiện hệ thống miễn dịch ở cả mô hình in vitro và mô hình động vật. Nghiên cứu của Peran và các cộng sự (2005) với L. salivarius CECT 5713 trên chuột cho thấy sử dụng nó theo đường uống có thể có tác dụng chống viêm và giảm hoại tử ở nhóm được điều trị, sau đó là cải thiện tình trạng đại tràng. Nghiên cứu cho thấy sự phục hồi mô học rõ rệt và các biểu hiện MPO, TNF-α và iNOS đã giảm đáng kể.

Mặc dù phương pháp điều trị sử dụng men vi sinh cải thiện mức độ nghiêm trọng của bệnh bằng cách giảm phản ứng viêm, nhưng nó không thể điều trị được nguyên nhân gốc rễ thực sự. Hơn nữa, người ta cũng lo sợ nguy cơ nhiễm trùng cơ hội bởi các chủng probiotic. Vì vậy, sẽ cần nhiều thử nghiệm lâm sàng hơn để giải thích những tranh cãi liên quan đến vấn đề hiệu lực và an toàn nhằm cung cấp hiểu biết tốt hơn về cơ chế kiểm soát bệnh. Chúng ta cũng cần thời gian nghiên cứu dài hơn để chứng minh tính bền vững của các tác động tích cực với sức khỏe con người.

Hạ cholesterol máu

Men vi sinh được cho là có tác dụng hạ cholesterol máu thông qua nhiều cơ chế như đồng hóa cholesterol, liên kết cholesterol với bề mặt tế bào, can thiệp vào sự hình thành micelle trong sự hấp thu ở ruột và sự khử liên hợp acid mật thông qua bài tiết muối mật hydrolase (BSH).

Tác dụng hạ cholesterol máu được biểu hiện bởi men vi sinh hầu hết được khẳng định là do hoạt động của BSH và nó có thể được phát hiện ở tất cả các chủng Lactobacilli và Bifidobacteria. Vai trò chính của BSH là khử liên hợp acid mật, làm cho muối mật ít tan hơn và được bài tiết ra ngoài nhiều hơn dưới dạng acid mật tự do qua phân. Điều này sẽ làm giảm cholesterol trong huyết thanh và tăng tổng hợp de novo để thay thế acid mật đã mất. Bên cạnh đó, cholesterol có thể được loại bỏ với lượng lớn hơn khi có mặt mật vì nó hoạt động như một chất hoạt động bề mặt và cho phép cholesterol bám vào màng tế bào vi khuẩn. Hiệu lực điều trị của từng chủng probiotic vẫn chưa được khám phá chi tiết về liều lượng và thời gian.

Da liễu

Các nghiên cứu gần đây cho thấy men vi sinh có thể cải thiện bệnh chàm cơ địa, chữa lành vết thương và sẹo, đồng thời giúp trẻ hóa làn da.

Cho đến nay, tác dụng của men vi sinh trên các bệnh ngoài da đã được nghiên cứu rộng rãi thông qua cả đường uống và đường tại chỗ. Tuy nhiên, dữ liệu nghiên cứu vẫn chưa thể kết luận được điều gì. Kết quả từ thử nghiệm lâm sàng của các phương pháp điều trị bằng men vi sinh là mâu thuẫn nhau do sự khác biệt về liều lượng, chủng probiotic, thời gian sử dụng và thời gian theo dõi.

Vi khuẩn sản xuất lactic acid có thể tạo ra các peptide có hoạt tính sinh học được gọi là bacteriocin. Các chất này có hoạt tính kháng khuẩn chống lại các vi khuẩn gây bệnh khác. Phát hiện này có thể dẫn đến một phương pháp điều trị thay thế mới cho các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn, mặc dù cơ chế hoạt động chính xác vẫn chưa được xác định.

Sâu răng

Các vi khuẩn trong men vi sinh có thể bám vào bề mặt răng và đối kháng với nhiều vi khuẩn gây bệnh răng miệng như liên cầu và Lactobacilli. Men vi sinh được kết hợp trong một sản phẩm từ sữa là pho mát có thể trung hòa tình trạng acid trong miệng và ngăn chặn quá trình khử khoáng của men răng.

Bệnh nha chu

Các tác nhân gây bệnh chính như Porphyromonas gingivalis, Treponema denticola và Tannerella forsythia có nhiều đặc điểm độc lực cho phép chúng xâm chiếm vị trí dưới mô, can thiệp vào hệ thống miễn dịch của vật chủ và gây tổn thương mô.

Các nghiên cứu gần đây đã báo cáo khả năng ức chế sự phát triển của các tác nhân gây bệnh như P. gingivalis, Prevotella intermedia và Aggregatibacter actinomycetemcomitans của vi khuẩn Lactobacilli. Lactobacilli đường uống được phân lập đã ngăn chặn sự phát triển của S. mutans, A. actinomycetemcomitans, P. gingivalis và P. intermedia lên tới 69%, 88%, 82% và 65% tương ứng.

Cần có các nghiên cứu toàn diện hơn để làm rõ mối tương quan giữa việc tiêu thụ thường xuyên sản phẩm có chứa men vi sinh và sự cải thiện bệnh nha chu.

Hôi miệng

Mùi khó chịu từ khoang miệng trong chứng hôi miệng là do các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi (VSC) được tạo ra bởi vi khuẩn kỵ khí khi phân hủy protein trong thực phẩm. Fusobacterium nucleatum, P. gingivitis, P. intermedia và T. denticola là những vi khuẩn chịu trách nhiệm sản xuất VSC. Kang và các cộng sự (2006) cho rằng sự sản xuất hydrogen peroxide (H2O2) của Weisella cibaria gây ức chế sự phát triển của F. nucleatum. Họ cũng phát hiện ra rằng dung dịch súc miệng có chứa W. cibaria làm giảm sản xuất hydrogen sulfide (H2S) và methanethiol (CH3SH) bởi F. nucleatum.

Cần có nhiều nghiên cứu lâm sàng hơn để thiết lập tác dụng tiềm năng của men vi sinh trong sức khỏe răng miệng. Cần có nhiều nghiên cứu hơn để xác định các chủng lợi khuẩn an toàn nhất, quần thể mục tiêu tối ưu, liều lượng và phương thức sử dụng tối ưu. Tác dụng của men vi sinh đối với sức khỏe răng miệng và việc duy trì nó vẫn chưa rõ ràng. Ảnh hưởng lâu dài của việc tiêu thụ men vi sinh vẫn còn khá mơ hồ.

Tiêu chảy do kháng sinh

Các đợt tiêu chảy nhẹ hoặc nặng là tác dụng phụ thường gặp khi sử dụng kháng sinh vì hệ vi sinh bình thường của đường ruột có xu hướng bị ức chế, kích khích sự phát triển quá mức của các chủng vi khuẩn cơ hội hoặc gây bệnh. Một trường hợp nghiêm trọng của tiêu chảy do sử dụng kháng sinh là tiêu chảy liên quan đến Clostridium difficile, với các triệu chứng điển hình là tiêu chảy, chướng bụng, nôn mửa, sốt, tăng bạch cầu và nếu không được điều trị có thể dẫn đến các biến chứng như phình đại tràng nhiễm độc hoặc thủng đại tràng. Điều trị tình trạng này bao gồm cắt bỏ kháng sinh, điều chỉnh rối loạn cân bằng nước và điện giải và trong trường hợp nghiêm trọng cần điều trị bằng Metronidazole hoặc Vancomycin đường uống. Điều trị bằng men vi sinh đã được ứng dụng trong thực hành lâm sàng với L. rhamnosus và S. boulardii. Một số nghiên cứu đã được thực hiện cho thấy rằng sử dụng men vi sinh có liên quan đến việc giảm nguy cơ tiêu chảy do kháng sinh. Một phân tích tổng hợp đánh giá các bằng chứng hiện có về men vi sinh trong phòng ngừa và điều trị tiêu chảy do kháng sinh đã kết luận rằng việc sử dụng men vi sinh có liên quan đến việc giảm nguy cơ của tình trạng này.

Các vấn đề cần nghiên cứu trong tương lai bao gồm liều lượng tối ưu của men vi sinh và hiệu quả so sánh của các loại men vi sinh khác nhau.

Tiêu chảy do nhiễm trùng

Điều trị và ngăn ngừa tiêu chảy trong nhiễm trùng có lẽ là những lợi ích sức khỏe được chấp nhận rộng rãi nhất của các vi khuẩn probiotic. Rotavirus là nguyên nhân phổ biến nhất gây tiêu chảy cấp ở trẻ sơ sinh trên thế giới và là nguyên nhân đáng kể gây tử vong. Việc bổ sung men vi sinh trong sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh nhằm mục đích ngăn ngừa nhiễm trùng do virus và điều trị bệnh. Các nghiên cứu lâm sàng đối chứng tốt đã chỉ ra rằng các men vi sinh chứa L. rhamnosus GG, L. reuteri, L. casei Shirota và B. animalis Bb12 có thể rút ngắn thời gian bị tiêu chảy cấp do Rotavirus, với bằng chứng cho thấy hiệu quả rõ ràng nhất là của L. rhamnosus GG và B. animalis Bb12. Trong một nghiên cứu tiền cứu, ngẫu nhiên, có đối chứng của Pháp được thực hiện trên trẻ em tại nhà trẻ, sản phẩm sữa chua probiotic chứa L. casei đã rút ngắn đáng kể thời gian tiêu chảy so với sản phẩm thông thường.

Một số nghiên cứu đã điều tra hiệu quả của men vi sinh trong việc ngăn ngừa bệnh tiêu chảy du lịch ở người lớn. Mặc dù các kết quả khá trái ngược nhau, do sự khác biệt trong quần thể nghiên cứu, loại men vi sinh được điều tra, liều lượng sử dụng cũng như điểm đến của chuyến đi và sự tuân thủ của khách du lịch, L. rhamnosus GG, S. boulardii, L. acidophilus và B. bifidum dường như thể hiện hiệu quả đáng kể. Hơn nữa, nhiều nghiên cứu trên động vật đã chỉ ra tác dụng ức chế của men vi sinh chống lại các tác nhân gây bệnh đường ruột, chủ yếu thông qua việc sản xuất các bacteriocin.

Không dung nạp lactose

Không dung nạp lactose là tình trạng thiếu hụt enzyme β-galactosidase, dẫn đến không thể thủy phân lactose thành các monosaccharide là glucose và galactose. Khi đến ruột già, đường lactose không tiêu hóa được sẽ bị phân hủy bởi các enzyme của vi khuẩn dẫn đến tiêu chảy thẩm thấu. Tình trạng thiếu hụt enzyme này có thể do di truyền, cũng có thể do các nguyên nhân khác có thể phục hồi được như xạ trị vùng chậu, nhiễm trùng Rotavirus hoặc hội chứng ruột ngắn. Những người không dung nạp lactose bị tiêu chảy, khó chịu ở bụng và đầy hơi sau khi uống sữa hoặc sử dụng các sản phẩm từ sữa. Sử dụng chế phẩm men vi sinh chứa S. thermophilus và L. delbrueckii ssp. Bulgaricus có thể hiệu quả trong cải thiện tình trạng này. Khi một số cá nhân đã có phản ứng tích cực với việc bổ sung men vi sinh, các bác sĩ lâm sàng nên coi nó như một phương pháp điều trị thay thế.

Các lợi ích sức khỏe khác

Men vi sinh hỗ trợ lên men thức ăn, ngăn ngừa sự phát triển quá mức của các vi khuẩn có hại.

Giúp hạn chế nhiễm khuẩn tiêu hóa, loạn khuẩn ở ruột, hệ thống miễn dịch đường ruột được hoạt động hiệu quả hơn.

Có bằng chứng cho thấy bổ sung men vi sinh trong chế độ ăn uống có thể đóng vai trò trong giảm tỷ lệ mắc ung thư. Các cơ chế chính xác đang được điều tra, nhưng các nghiên cứu đã chứng minh rằng một số thành viên của chi Lactobacillus và Bifidobacterium spp. làm giảm nồng độ của các enzyme gây ung thư được tạo ra bởi hệ vi sinh đại tràng thông qua việc bình thường hóa tính thẩm thấu của ruột và cân bằng hệ vi sinh, cũng như sản xuất các acid hữu cơ chống ung thư và tăng cường hệ miễn dịch vật chủ.

Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, các chủng lợi khuẩn được sử dụng trong các sản phẩm từ sữa đã cho thấy cải thiện kết quả điều trị ở phụ nữ bị viêm âm đạo do vi khuẩn, có thể là nhờ hỗ trợ hệ vi sinh Lactobacilli trong âm đạo trở về bình thường

Khi nào thì dùng men vi sinh cho trẻ

Bất dung nạp đường lactose.

Men vi sinh được chỉ định sau khi sự cân bằng trong hệ sinh thái sinh vật ruột bị đảo lộn dẫn đến rối loạn tạp khuẩn (thường gặp ở người bệnh vừa điều trị kháng sinh) với những biểu hiện như đi ngoài ra phân sống, tiêu chảy kéo dài, chướng bụng đầy hơi, khó tiêu, rối loạn tiêu hóa…

Cần tăng cường hệ thống miễn dịch của cơ thể; tăng khả năng hấp thu vitamin đường ruột; ngăn ngừa và giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ hay bệnh tiêu chảy do nhiễm vi khuẩn.

Các trường hợp loạn khuẩn đường ruột do sử dụng kháng sinh kéo dài.

Trẻ sinh mổ, sinh non → hệ vi sinh đường ruột chậm hoàn thiện.

Trẻ biếng ăn lười uống, chậm lớn và suy dinh dưỡng.

Khi nào thì dùng men vi sinh cho trẻ
Khi nào thì dùng men vi sinh cho trẻ

Cách dùng men vi sinh đúng

Nên sử dụng lúc đói, trước bữa ăn 30 phút hoặc sau bữa ăn 2 – 3 tiếng.

Với 1 số men vi sinh được bào chế dưới dạng viên nang hoặc bào tử có thể vượt qua hàng rào axit dạ dày an toàn thì có thể sử dụng cả lúc đói hoặc no.

Nếu bệnh nhân đang sử dụng kháng sinh cần uống trước hoặc sau kháng sinh ít nhất 2 tiếng tránh việc lợi khuẩn vô tình bị kháng sinh tiêu diệt nếu dùng kháng sinh và men vi sinh sát giờ nhau.

Dùng men vi sinh trực tiếp hoặc pha với nước đun sôi để nguội rồi uống.

Vì sao thường dùng kết hợp men vi sinh khi phải uống kháng sinh

Khi trẻ phải uống kháng sinh để điều trị nhiễm khuẩn, kháng sinh sẽ tiêu diệt vi khuẩn có hại gây bệnh trong đường tiêu hóa nhưng kháng sinh đồng thời cũng sẽ tiêu diệt cả những lợi khuẩn sống, gây phá hủy hệ vi sinh đường ruột. Do đó, làm các vi khuẩn có hại tăng sinh tạo sự lấn át đối với vi khuẩn có lợi, gây ra các triệu chứng về tiêu hóa.

Men vi sinh có thể chống lại tác dụng phụ của thuốc kháng sinh. Giúp bù lại những vi khuẩn có lợi bị kháng sinh tiêu diệt, giảm đi những tác dụng phụ ở đường tiêu hóa bằng cách tăng cường lợi khuẩn và thiết lập lại hệ thống vi sinh đường ruột.

Lưu ý khi dùng men vi sinh

Có thể sử dụng men vi sinh trong thời gian dài mà không gây lệ thuộc (trừ sản phẩm chứa chủng Bacillus), chủng Bifidobacterium được ưu tiên sử dụng duy trì dài ngày hơn.

Không pha men vi sinh vào trong nước sôi.

Không dùng men vi sinh trong các trường hợp bệnh nhân bị viêm tụy cấp, phẫu thuật ruột…

Liều lượng thuốc nên sử dụng theo chỉ định của bác sĩ hoặc theo hướng dẫn trên bao bì.

Nên chọn các chế phẩm có hàm lượng vi sinh trên 100 triệu con mới có tác dụng.

Men vi sinh tương đối an toàn, phụ huynh có thể cho con dùng 2-3 tuần liên tiếp. Nếu dùng lâu ngày hay liều lớn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ.

Tài liệu tham khảo

  1. Johns Hopkins Medicine, Digestive Enzymes and Digestive Enzyme Supplements, truy cập lần cuối vào ngày 15/07/2022
  2. Maas, R. M., Deng, Y., Dersjant-Li, Y., Petit, J., Verdegem, M. C., Schrama, J. W., & Kokou, F. (2021). Exogenous enzymes and probiotics alter digestion kinetics, volatile fatty acid content and microbial interactions in the gut of Nile tilapia. Scientific reports11(1), 1-16.
  3. Ianiro, G., Pecere, S., Giorgio, V., Gasbarrini, A., & Cammarota, G. (2016). Digestive enzyme supplementation in gastrointestinal diseases. Current Drug Metabolism17(2), 187-193.
  4. Wang, Y., & Gu, Q. (2010). Effect of probiotic on growth performance and digestive enzyme activity of Arbor Acres broilers. Research in veterinary science89(2), 163-167.
  5. Zendeboodi, F., Khorshidian, N., Mortazavian, A. M., & da Cruz, A. G. (2020). Probiotic: conceptualization from a new approach. Current Opinion in Food Science32, 103-123.

One thought on “Men vi sinh là gì? Các lợi ích cho sức khỏe của men vi sinh

Trả lời (Quy định duyệt bình luận)

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

The maximum upload file size: 1 MB. You can upload: image. Drop file here