Enter your keyword

Chỉ số prolactin cao – nguyên nhân gây vô sinh ở Nữ
4.5 (90%) 6 votes

Chỉ số prolactin cao có thể ngăn rụng trứng ở phụ nữ nhưng nó là nguyên nhân dẫn đến thiếu progesterone và sẽ mất khả năng có con. Nhà thuốc Ngọc Anh xin được giới thiệu nội dung bài viết sau đây.

Prolactin là gì?

Ở dưới đáy não bộ của chúng ta có một tuyến yên (pituitary gland, hypophysis) lớn chừng bằng hạt đậu phụng (chừng 1 cm, nặng chừng ½ gram) nhưng rất quan trọng, và là “bá chủ” (master gland) của mọi tuyến trong cơ thể. Nó được bố trí trong một hốc xương hình giống như cái yên (ghế) kiểu Thổ Nhĩ Kỳ (sella turcica), nên gọi là tuyến “yên”. Nó tiết ra những hormon phụ trách rất nhiều cơ năng quan trọng: tăng trưởng, sinh dục (sex), các hoạt động biến dưỡng khác, cơ năng thận (vasopressin giữ nước lại trong cơ thể), co bóp tử cung (oxytocin). Nó điều khiển các tuyến như giáp trạng (thyroid) ở cổ, buồng trứng, dịch hoàn, vỏ thượng thận (adrenal cortex). Tuyến yên tiết vào dòng máu một hormon tên là prolactin có tác dụng kích thích sự tăng trưởng của vú và làm vú sản xuất sữa trong lúc và sau khi sinh. Tuy nhiên prolactin cũng tác dụng trên các tuyến sinh dục (gonad) cũng như gan và tuyến lâm ba (lymphoid).

Vai trò chính của prolactin là kích thính bài tiết sữa (sản xuất sữa mẹ). Bình thường, ở phụ nữ không mang thai, chỉ số prolactin thấp, nó chỉ cao trong thời gian thai kì và sinh con.

Hình ảnh: Prolactin là gì?

Prolactin máu cao (Hyperprolactinemia):

Người bệnh có prolactin cao đa số là do một u (bướu) tuyến (adenoma) của tuyến yên sản xuất prolactin (pituitary lactotroph adenomas producing prolactin); loại u này chiếm 40% của các u tuyến yên.

(Ở Mỹ, giải phẫu tử thi cho thấy 6-25% có u tuyến yên nhưng đại đa số chỉ nhỏ thôi, không gây triệu chứng. Trong 100 ngàn người mới có 14 trường hợp có triệu chứng, cần phải điều trị.)

Có những trường hợp prolactin cao do một thuốc bệnh nhân dùng gây ra (ví dụ thuốc chữa bệnh tâm thần (antipsychotic, vd risperidone), thuốc trị trầm cảm, thuốc ma tuý (opioid), hay có trường hợp không giải thích được (idiopathic hyperprolactinemia).

Ở phụ nữ, trong đa số trường hợp, các triệu chứng như tắt kinh (amenorrhea), kinh nguyệt thưa thớt (oligomenorrhea) , cộng với vú chảy sữa (galactorrhea, sữa tự nhiên chảy, hay nặn ra sữa) làm người bệnh đi khám, và đa số những người này (75%) bị chứng prolactin cao.

Ở nam giới, triệu chứng xuất hiện trễ hơn, khó đoán hơn, và đa số u tuyến yên lớn hơn là ở phái nữ tuy đa số bệnh nhân u tuyến yên là phụ nữ.

Nam giới đến khám vì bị liệt dương (impotence, erectile dysfunction), mất thú vui tình dục (libido), nhức đầu và mờ mắt (visual field defects) do tác dụng của u trên áp suất trong sọ và do u tuyến yên đè lên trên đường đi của hai thần kinh thị giác giao với nhau thành hình chữ X ngay phía trên tuyến yên (optic chiasma) (phía dưới não bộ). Bác sĩ thử máu sẽ thấy prolactin lên cao và chụp hình MRI có thể sẽ thấy u tuyến yên đè lên thần kinh thị giác (optic nerve). Đàn ông hiếm khi bị mang chứng vú lớn như vú phụ nữ (gynecomastia). Nếu u prolactin xảy ra trước tuổi dậy thì, người con trai lớn lên có hình dạng của thân thể phụ nữ với bộ phận sinh dục không phát triển (dịch hoàn teo).

Hình ảnh: Prolactin tăng trong thời kỳ mang thai và cho con bú

Tại sao Prolactin tăng lại gây vô sinh?

Khi chỉ số prolactin tăng, chị em có thể thấy các triệu chứng như: giảm estrogenmáu (hypoestrogenism), vô sinh do không rụng trứng (anovulatory), ít kinh nguyệt (oligomenorrhoea), vô kinh, tiết sữa bất ngờ và mất ham muốn tình dục; rối loạn ăn uống, suy giáp…
Hàm lượng prolactin tăng cao trong máu có thể là một nguyên nhân khiến phụ nữ bị vô sinh.  Prolactin cao có thể ngăn rụng trứng ở phụ nữ. Khi điều này xảy ra, chu kỳ kinh nguyệt của người phụ nữ sẽ bị ngừng hẳn lại (tắt kinh) và họ sẽ mất khả năng có con. Ở một mức độ nhẹ hơn, người bị chỉ số prolactin cao vẫn có kinh nguyệt bình thường, vẫn rụng trứng nhưng không sản xuất đủ hormone progesterone sau khi rụng trứng, khiến trứng thụ tinh không thể làm tổ, dẫn đến vô sinh ở nữ giới.

Phương pháp điều trị

Đa số các u tuyến yên sản xuất prolactin không phải là ung thư. Chữa thuốc có tác dụng trên các thụ thể dopamine (cũng dùng chữa bịnh Parkinson) giúp cho u này teo nhỏ lại, mức prolactin trong máu giảm đi.

Dostinex 0.5g (Cabergoline) là thuốc tốt nhất và chỉ cần uống 2 lần/tuần, ít biến chứng hơn.

Hình ảnh: Thuốc Dostinex

Việc điều trị và theo dõi prolactin là hết sức quan trọng và cần thiết, nhất là trong trường hợp bạn đang muốn có em bé. Vì vậy, bạn hãy đi khám đều đặn nhé.

 

Dược sĩ chuyên khoa II Hoàng Minh Anh tốt nghiệp trường Đại học Dược Hà Nội năm 2011.

Comments (2)

  1. Thuốc này bao tiền

    hoa
    Th11 3, 2018 Trả lời
  2. Mình muốn làn xét nghiệm này ở đâuu?

    hue
    Th11 4, 2018 Trả lời

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *