Táo bón: Nguyên nhân, cách phòng tránh và điều trị

Nhathuocngocanh.comTáo bón là tình trạng đi đại tiện ít hơn 3 lần mỗi tuần, thường gặp trong cuộc sống hàng ngày ở bất kỳ đối tượng nào. Hiện có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra tình trạng táo bón, bao gồm nguyên nhân nguyên phát và nguyên nhân thứ phát. Biện pháp khắc phục tình trạng táo bón tốt nhất hiện nay là cải thiện chế độ ăn uống để hỗ trợ hoạt động của đường tiêu hóa. Hãy cùng nhà thuốc Ngọc Anh tìm hiểu kỹ hơn trong bài viết dưới đây.

Táo bón là gì?
Táo bón là gì?

1, Táo bón là gì?

Táo bón là tình trạng bệnh khi bệnh nhân xuất hiện ít nhất hai trong những triệu chứng sau:

  • Số lần đại tiện ít hơn 3 lần mỗi tuần
  • Đại tiện khó khăn, phân cứng, rắn
  • Lúc đại tiện có cảm giác tắc nghẽn hậu môn trực tràng, cảm giác không đại tiện hoàn toàn
  • Đại tiện cần sự hỗ trợ tác động vật lý từ bên ngoài (ví dụ như tác động vào thành bụng trong quá trình đại tiện để đào thải phân dễ dàng hơn)

Táo bón là một tình trạng phổ biến trong cuộc sống thường ngày, ít gây nguy hiểm nghiêm trọng tới sức khỏe người bệnh. Tuy nhiên, nếu tình trạng bệnh này không được cải thiện sớm và đúng cách có thể để lại nhiều biến chứng cho đường tiêu hóa.

2, Nguyên nhân dẫn đến tình trạng táo bón

Nguyên nhân gây táo bón nguyên phát: Nhóm nguyên nhân nguyên phát được phân chia làm ba loại bao gồm: táo bón vận động ruột chậm, táo bón vận động ruột bình thường, rối loạn chức năng sàn chậu. Trong đó, táo bón vận động ruột chậm là tình trạng suy giảm chức năng hoạt động vận động của đại trạng, thường gặp ở nữ giới. Dấu hiệu điển hình của tình trạng này là triệu chứng chướng bụng, khó tiêu, sờ thấy phân trong đại tràng sigma. Táo bón vận động ruột bình thường là tình trạng chức năng hoạt động hệ tiêu hóa không gặp bất kỳ vấn đề nào bất thường, tuy nhiên bệnh nhân vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc đại tiện. Đối với những bệnh nhân gặp tình trạng táo bón do rối loạn chức năng sàn chậu thì thường cần tác động vào thành bụng trong quá trình đại tiện, thường xuyên có cảm giác đi tiêu không hết.

Nguyên nhân gây táo bón thứ phát:

– Nguyên nhân chính gây ra tình trạng táo bón là do chế độ ăn uống không hợp lý, thiếu khoa học:

  • Chế độ ăn thiếu chất xơ
  • Uống ít nước mỗi ngày
  • Sử dụng nhiều các đồ uống như rượu, bia, trà, cà phê
  • Sử dụng nhiều đồ ăn có hàm lượng đường và chất béo cao

– Thường xuyên nhịn đi đại tiện trong một thời gian dài, thói quen này làm tăng nguy cơ bị táo bón và khiến cho bệnh nhân không còn cảm giác muốn đi đại tiện.

– Thói quen ít vận động, tập thể dục cũng là một trong số những nguyên nhân gây táo bón.

– Bệnh nhân gặp các bệnh lý liên qua như nứt kẽ hậu môn, khối u làm tắc nghẽn ống tiêu hóa, to trực tràng không rõ nguyên nhân, trĩ huyết khối.

– Bệnh nhân gặp tình trạng cường giáp, giảm nồng độ kali huyết, tăng nồng độ calci huyết, suy giảm chức năng tuyến giáp.

– Phụ nữ trong thời kỳ mang thai.

– Đối tượng gặp tình trạng bệnh Hirschsprung, Parkinson, người gặp các chấn thương liên quan tới não bộ, đột quỵ, người bị tổn thương tủy sống.

– Bệnh nhân bị xơ cứng bì, lupus ban đỏ, trầm cảm.

– Đối tượng thường xuyên sử dụng nhiều loại thuốc kết hợp cũng làm tăng nguy cơ bị táo bón. Một số thuốc phản ứng phụ có thể gây táo bón như thuốc điều trị trầm cảm, thuốc kháng acid, thuốc kháng cholinergic, thuộc chẹn kênh calci, thuốc lợi tiểu, thuốc chống viêm phi steroid, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, thuốc điều trị động kinh- co giật.

Nguyên nhân gây táo bón
Nguyên nhân gây táo bón

3, Các triệu chứng khi gặp tình trạng táo bón

Bệnh nhân bị táo bón sẽ có những triệu chứng đặc trưng dễ dàng nhận biết. Để tránh tình trạng táo bón trở nên nghiêm trọng và để lại biến chứng, bệnh nhân nên đi thăm khám khi nhận thấy một trong những dấu hiệu liệt kê sau đây:

  • Tình trạng đi tiêu ít hơn 3 lần mỗi tuần kéo dài từ 3 cho đến 4 tuần.
  • Tình trạng táo bón và tiêu chảy diễn ra trong cùng một giai đoạn.
  • Thường có cảm giác đau dữ dội vùng hậu môn khi đi đại tiện.
  • Xuất huyết trực tràng
  • Xuất hiện vết nứt hậu môn, trĩ, sa trực tràng, rò trực tràng
  • Rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng: nôn, buồn nôn, đau bụng dữ dội, có thể có kèm sốt
  • Toàn thân mệt mỏi rã rời, khả năng chịu lạnh kém.

Nếu bệnh nhân không thăm khám sớm và điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng gây nguy hiểm đến sức khỏe như:

  • Nứt kẽ hậu môn
  • Trĩ nội, trĩ ngoại
  • Gây tình trạng tắc ruột do phân
  • Sa trực tràng

Vì vậy, khi nhận thấy những dấu hiệu ban đầu, bệnh nhân cần điều chỉnh chế độ ăn uống khoa học, kết hợp thăm khám định kỳ ở các cơ sở y tế để nắm rõ về tình trạng của cơ thể.

4, Hướng dẫn cách chăm sóc cho người bị táo bón

Cách chăm sóc tốt nhất cho bệnh nhân bị táo bón chính là điều chỉnh thói quen ăn uống và thói quen sinh hoạt cho bệnh nhân. Duy trì những thói quen khoa học, lành mạnh sẽ giúp cơ thể hoạt động ổn định và nhịp nhàng, cải thiện chức năng hệ thống tiêu hóa là cốt lõi để khắc phục tình trạng táo bón. Một số lời khuyên được các chuyên gia hướng dẫn bao gồm:

  • Xây dựng một thói quen ăn uống khoa học và lành mạnh: Ăn đủ bữa mỗi ngày theo giờ sinh hoạt cố định, bữa ăn đầy đủ các chất dinh dưỡng, mất tập trung trong quá trình ăn uống cũng có thể gây rối loạn tiêu hóa.
    Trong bữa ăn nên bổ sung nhiều loại rau tươi và trái cây, như vậy rất tốt cho đường tiêu hóa. Một số loại thực phẩm nên đặc biệt bổ sung bao gồm trái cây (nho, chuối, kiwi, mơ); các loại rau xanh, khoai lang, ngũ cốc nguyên hạt.
  • Kết hợp sử dụng sữa chua, trong sữa chua có chứa vi khuẩn có lợi cho đường tiêu hóa Probiotic. Sử dụng sữa chua thường xuyên giúp cải thiện và nâng cao hoạt động của đường tiêu hóa.
    Duy trì thói quen uống đủ ít nhất 2 lít nước mỗi ngày để đảm bảo cho hệ tiêu hóa. Ngoài ra, nên hạn chế sử dụng các loại đồ ăn có thể gây táo bón như bánh mì trắng, các đồ ăn chế biến từ ngô, các đồ uống chứa chất kích thích như rượu, bia, cà phê, trà.
  • Khuyến khích bệnh nhân tăng cường vận động cơ thể, tích cực thể dục thể thao. Để cho cơ thể luôn vận động là cách hiệu quả để ngăn ngừa tình trạng táo bón. Hãy lựa chọn cho bệnh nhân những môn thể thao phù hợp với sức khỏe và sở thích của người bệnh. Không nên có thói quen ngồi quá lâu, kết hợp vận động trong thời gian làm việc.
  • Rèn luyện thói quen đi đại tiện đều đặn. Tuyệt đối không nhịn đi đại tiện khi có dấu hiệu muốn đi. Cố gắng rèn luyện thói quen đi vệ sinh buổi sáng hoặc sau bữa ăn 30 phút. Khi vệ sinh có thể sử dụng vòi hòa sen, nước ấm với cường độ vừa đủ để vệ sinh cơ thể. Bệnh nhân bị táo bón không nên quá căng thẳng khi đi đại tiện, giữ tâm lý thoải mái để có thể đại tiện dễ dàng. Quan trọng nên tập tư thế khi đại tiện đúng cách để giảm áp lực lên hậu môn.

Ngoài ra, cũng có thể chăm sóc bệnh nhân theo hướng nguyên nhân gây ra bệnh. Có thể cho bệnh nhân sử dụng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ.

Triệu chứng của táo bón gây nên
Triệu chứng của táo bón gây nên

5, Hướng dẫn cách sử dụng thuốc điều trị cho người bị táo bón

Bệnh nhân sử dụng thuốc điều trị táo bón cần chú ý một số điểm sau:

  • Không tự ý sử dụng thuốc khi không có hướng dẫn của bác sĩ.
  • Sử dụng thuốc nhuận tràng theo hướng dẫn của bác sĩ điều trị. Khi uống thuốc nhuận tràng cần cung cấp nhiều nước cho cơ thể để tăng hiệu quả của thuốc.
  • Hiện nay trên thị trường có nhiều loại thuốc nhuận tràng khác nhau: nhuận tràng cơ học, nhuận tràng thẩm thấu, nhuận tràng kích thích, nhuận tràng làm trơn… Bệnh nhân cần xác định chính xác loại thuốc điều trị của bản thân.
  • Không ngưng sử dụng thuốc giữa chừng, cần sử dụng hết liệu trình điều trị. Sau khi kết thúc liệu trình điều trị cần theo dõi bệnh và thăm khám định kỳ.

Qua bài viết, mong rằng có thể giúp độc giả hiểu rõ hơn về cách điều trị và phòng tránh căn bệnh táo bón. Hãy duy trì thói quen ăn uống khoa học và uống đủ 2 lít nước mỗi ngày để cải thiện tình trạng sức khỏe của bản thân và những người thân xung quanh bạn!

Tài liệu tham khảo:

1, Marc D Basson, BS Anand, Constipation, https://emedicine.medscape.com/article/184704-overview

2, Michael Camilleri, Joseph A.Murray, Diarrhea and constipation, Harrison,s gastroenterology and hepatology, 17th Edition.

Xem thêm:

Chẩn đoán táo bón chức năng

Ngày viết:

One thought on “Táo bón: Nguyên nhân, cách phòng tránh và điều trị

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *