Enter your keyword

Thiếu Vitamin và Khoáng Chất
5 (100%) 1 vote

Nguyên nhân thiếu Vitamin và Khoáng Chất

Các vitamin và chất khoáng luôn có sẵn trong ngũ cốc và thực phẩm ( gạo, mì, thịt, cá, trứng, sữa, rau, quả…), vì vậy dối với những người không cổ quá trình rối loạn hấp thu ớ dường tiêu hóa ( ía cháy, tắc mật, viêm tụy, loét dạ dày- tá tràng…) và không ãn kiêng, có chế độ ãn cần đối vói thực phẩm đảm bảo chất lượng thì khổng bao giờ thiếu và không cần bổ sung.

Thiếu các chất này có thể do những nguyên nhân sau :

1. Do cung cấp thiếu

Các nguyên nhân liên quan đến việc đưa không đủ vitamin và chất khoáng vào cơ thể bao gồm:

Chất lượng thực phẩm không đảm bảo:

Ngũ cốc để lâu ngày hoặc bị mốc sẽ giảm lượng các vitamin nhóm B có trong lớp vỏ áo của hạt (gạo, mì..). Rau quá úa, héo hoặc bảo quản lạnh lâu ngày làm giảm hàm lượng vitamin C.

Khâu chế biến không đúng cũng có thể làm giảm lượng vitamin mặc dù chất lượng thực phẩm ban đầu tốt. Ví dụ: các vitamin nhóm B và C đều dễ hỏng trong môi trường kiềm, khi tiếp xúc với kim loại, nhiệt độ cao hoặc các chất oxy hóa. Nói chung, các vitamin tan trong nước dễ bị hỏng hơn các vitamin tan trong dầu và không có dự trữ trong cơ thể nên dễ gặp hiện tượng thiếu hơn.

Chất lượng thực phẩm

 Do chất đất và nguồn nước ở từng địa phương:

Vùng núi đá vôi gây thừa calci nhưng lại thiếu iod do chất này bị cản trở hấp thu khi đưa cùng calci. Chất đất và nước ờ một số vùng có hàm lượng iod hoặc fluor thấp gây bệnh bướu cổ địa phương , hỏng răng…

địa phương

Do ăn kiêng

Ăn kiêng do tập tục tôn giáo gây thiếu một số vi chất có nguồn gốc từ thực phẩm động vật như vitamin B12, vitamin D, sắt,… còn ăn kiêng để giam cân thì thiếu gẩn như toàn bộ vi chất vì chế độ dinh dưỡng nghèo nàn.

ăn kiêng

Nghiện rượu

Người nghiện rượu có bữa ăn thiếu cả về chất và lượng; thêm vào đó, ethanol từ rượu dùng kéo dài gây tổn hại đường tiêu hóa, giảm khả năng hấp thu các vitamin nhóm B. Nghiện rượu gây xơ gan dẫn đến giảm khả năng dự trữ vitamin của gan, gây tắc mật làm giảm hấp thu vitamin tan trong dầu, thiếu albumin làm giảm hấp thu vitamin A…

Nghiện rượu

2. Do rối loạn hấp thu

Suy dinh dưỡng, ỉa chảy kéo dài, nghiện rượu, tắc mật…đều làm giảm hấp thu các chất, trong đó có vi chất dinh dưỡng.

rối loạn hấp thu

Ở người cao tuổi, sự thiếu vi chất tà do sự giảm chức năng của hệ tiêu hóa: giảm sự tiết dịch vị, dịch mật, dịch tụy…và sự hoạt động kém hiệu quả của các cơ chế hấp thu tích cực qua niêm mạc ruột. Thêm vào đó, do nhu dộng ruột yếu, hay bị táo bón nên các bệnh nhân cao tuổi thường dùng thuốc nhuận tràng kéo dài cũng là một nguyên nhân cản trở hấp thu các chất.

Rối loạn hấp thu có thể do một số bệnh đường tiêu hóa như viêm tụy, tắc mật, loét dạ dày – tá tràng…

3. Do nhu cầu cơ thể tăng nhung cung cấp không đủ

Phụ nữ có thai, cho con bú, thiếu niên tuổi dậy thì hoặc bệnh nhân sau ốm dậy, sau mổ, nhiễm khuẩn kéo dài…đều có nhu cầu về vi chất dinh dưỡng tăng hơn bình thường. Những trường hợp này nếu được bổ sung tốt bằng chế độ ăn uống thì không cần dùng thêm vitamin dạng thuốc. Uống hoặc tiêm vitamin chỉ cần khi không ăn được do rối loạn tiêu hóa hoặc ăn không đủ ( do mệt mỏi, chán ăn…).

Phụ nữ có thai

4. Các nguyên nhân gây thiếu đặc biệt khác

Bệnh nhân được nuôi dưỡng nhân tạo hoàn toàn theo đường tiêm (TPN).

Vì các chất dinh dường chỉ đơn thuần là hợp phần cung cấp protein, glucid, lipid, lại có độ tinh khiết cao do đòi hỏi của đường đưa thuốc nên không hề có vitamin và chất khoáng.

Trong trường hợp này phải đưa hỗn hợp cả vitamin và chất khoáng thì các chất đưa vào mới chuyển hóa được.

Bệnh nhân có khuyết tật di truyền. Ví dụ các trường hợp sau:

+ Còi xương do thiếu men 1 α-hydroxylase ở thận . Trường hợp này hiếm gặp nhưng nếu gặp thì rất khó điều trị và phải dùng vitamin D liều rất cao.

+ Bệnh thiếu hụt yếu tố nội (để hấp thu vitamin B12) do di truyền dẫn đến những thoái triển ở hệ thần kinh phối hợp với thiếu máu , bệnh gặp ở trẻ nhỏ một vài tháng sau khi sinh. Trường hợp này phải dùng vitamin B12 đường tiêm để điều trị.

Trẻ sơ sinh, đặc biệt là sơ sinh thiếu tháng hay thiếu vitamin K.

Do đó, để tránh nguy cơ xuất huyết não, người ta tiêm vitamin K cho các cháu mới lọt lòng.

Thiếu do tương tác thuốc:

Các chất làm giảm hấp thu vitamin: thuốc kháng folat (sulfamid, methotrexat…) làm giảm hấp thu vitamin nhóm B do cản trở cơ chế vận chuyển tích cực qua niêm mạc ruột: thuốc nhuận tràng dạng dầu khoáng (dầu parafin ), thuốc giảm toan dạ dày (antacid) cản trở hấp thu các vitamin A.

Do sự cạnh tranh khi hấp thu. Điều này xẩy ra do lạm dụng các dạng thuốc này ờ liều cao. như các trường hợp sau:

  • Liều cao vitamin E dẫn đến sự cạn kiệt dự trữ vitamin A hoặc giảm hấp thu vitamin.
  • Thừa Molybden gây tăng đào thải đồng (Cu), thừa kẽm (Zn) cản trở hấp thu, và sử dụng Cu và Fe.

5. Xử trí khi thiêu vitamin và chất khoáng

Phát hiện nguyên nhân gây thiếu và loại bỏ nó là việc phải làm đầu tiên.

Ví dụ:

– Nếu thiếu do rối loạn hấp thu thì phải điều trị các bệnh liên quan (ỉa chảy, suy gan, tắc mạt…).

– Thiếu do cung cấp không dủ cho nhu cầu thì phải tăng cường thêm khẩu phần ăn hoặc sử dụng thêm vitamin và chất khoáng khi thiếu trầm trọng …

Việc bổ sung vitamin và chất khoáng hợp lý nhất là phải lấy từ thực phẩm vì đó là nguồn cung cấp đầy đủ và cân đối nhất. Bổ sung dưới dạng thuốc chỉ khi thiếu trầm trọng hoặc trong trường hợp chưa có điều kiện sửa đổi lại chế độ ăn. Thí dụ bệnh nhân thiếu vitamin A, thiếu sắt ở bệnh nhân nghèo, những người mà hợp phần dinh dưỡng chủ yếu là ngũ cốc và rau. Trường hợp thiếu iod ở một số địa phương do đặc điểm địa lý cũng phải bù iod theo dạng muối trộn iod.

Tất cả các yếu tố gây thiếu vitamin và chất khoáng đã nêu trên gây ra những rối loạn chuyển hóa các chất. Thường thì ít có hiện tượng thiếu đơn độc một chất trừ nguyên nhân thiếu do khuyết tật di truyền hoặc do tương tác thuốc.

Vì vậy việc bổ sung vitamin dưới dạng hỗn hợp có hiệu quá hơn dùng các chất đơn lẻ. Tỷ lệ phối hợp của các công thức khác nhau nên khi lựa chọn phải căn cứ vào nguyên nhân gây thiếu để bổ sung cho phù hợp.

Copy ghi nguồn NhaThuocNgocAnh.com

Link bài viết: Thiếu Vitamin và Khoáng Chất

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *