Enter your keyword

Nhồi máu não do tắc động mạch não giữa ác tính: Chúng ta có thể làm được gì?
4 (80%) 1 vote

Mở sọ giảm áp sớm cho các bệnh nhân nhồi máu não do tắc động mạch não giữa ác tính đã được thực hiện thường quy tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Ngoài ra, một số phương pháp tiến bộ khác trên thế giới đang được nghiên cứu và áp dụng, sau đây bài viết sẽ giới thiệu một trong các kỹ thuật đó.

Đột quỵ thiếu máu não do tắc động mạch não giữa ác tính có tình trạng tổn thương thần kinh nặng nề và tỉ lệ tử vong cao. Bệnh thường diễn biến nặng trong vòng 2 – 5 ngày do sự tiến triển của tổn thương thiếu máu và phù não thứ phát.

Mở sọ giảm áp sớm được khuyến cáo trong điều trị bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não ác tính không chỉ với bệnh nhân tuổi dưới 60 giúp giảm tỉ lệ tử vong và tàn phế nặng tương ứng NNT 2 và 4 (tức là cứ điều trị 2 – 4 ca bằng phương pháp này thì có 1 trường hợp được hưởng lợi) mà còn được các tác giả chỉ ra lợi ích ở nhóm bệnh nhân trên 60 tuổi, qua kết quả của nghiên cứu như DESTINY II. Mặc dù được mở sọ sớm nhưng vẫn có 20% bệnh nhân tử vong và 33,3% bệnh nhân có kết cục lâm sàng tồi.

Nhồi máu não

Gần đây, một số thử nghiệm về kiểm soát thân nhiệt ở bệnh nhân đột quỵ được tiến hành và chỉ ra có tác dụng trong việc kiểm soát áp lực trong sọ (intracranial pressure: ICP). Việc kết hợp kiểm soát thân nhiệt theo đích với mở sọ giảm áp sớm được các nhà hồi sức thần kinh mong đợi có hiệu quả tốt do hiệu quả giảm phù não cũng như kiểm soát ICP. Câu hỏi đặt ra là liệu rằng liệu pháp kết hợp này có hiệu quả hơn so với việc chỉ mở sọ giảm áp đơn thuần hay không?

Để trả lời câu hỏi này, một nghiên cứu mù đôi có đối chứng (Randomised control trial: RCT) được tiến hành tại Đức công bố trên JAMA tháng 1/2019, bao gồm 50 bệnh nhân tắc động mạch não giữa ác tính, 24 bệnh nhân nhóm chứng và 26 bệnh nhân nhóm can thiệp.

Về phương pháp nghiên cứu, tất cả 50 bệnh nhân này đều được mở sọ giảm áp sớm trong vòng 48 giờ, ở nhóm chứng, duy trì thân nhiệt bình thường. Trong khi ở nhóm can thiệp, nhiệt độ trung tâm được kiểm soát ở 33oC ± 1 trong vòng 72 giờ và làm ấm trở lại chậm (00,5 – 0,1 oC mỗi giờ).

Nhồi máu não
Nhồi máu não

Kết quả nghiên cứu chính là tỉ lệ tử vong trong 14 ngày cũng như tỉ lệ biến cố có hại nghiêm trọng (SAE: serious adverse events) trong 14 ngày sau mở sọ và 12 tháng theo dõi.

Tuy nhiên, đây lại là một nghiên cứu có kết quả “âm tính” và phải dừng nghiên cứu sớm vì lý do an toàn. Tỉ lệ SAE trong 14 ngày của nhóm hạ thân nhiệt 46% (12/26) và nhóm chứng là 29% (7/24) với OR: 2,05 (95% CI 0,56 – 8,00, p=0,26), và tỉ lệ SAE trong 90 ngày của nhóm hạ thân nhiệt là 80% (20/25) và nhóm chứng 43% (10/23), OR: 2,51 (95% CI 1,29 – 5, p=0,05). Tỉ lệ tử vong tại thời điểm 14 ngày nhóm hạ thân nhiệt và nhóm chứng lần lượt là 19% và 13%, p=0,7.

Nghiên cứu này có một số hạn chế như cỡ mẫu nghiên cứu nhỏ, nghiên cứu lại phải tạm ngừng sớm vì lý do an toàn…

Nhồi máu não

Kết quả “âm tính” này khiến các nhà hồi sức thần kinh lại phải chờ đợi thêm các nghiên cứu tiếp theo, và có lẽ “Không để bệnh nhân sốt” vẫn là thực hành lâm sàng quan trọng và có ý nghĩa lâm sàng cho bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não do tắc động mạch não giữa ác tính nói riêng và hồi sức thần kinh nói chung.

Tài liệu tham khảo:

1. Hermann Neugebauer; Hauke Schneider; Julian Bösel; Carsten Hobohm et al, “Outcomes of Hypothermia in Addition to Decompressive Hemicraniectomy in Treatment of Malignant
Middle Cerebral Artery Stroke”, JAMA Neurol. doi:10.1001/jamaneurol.2018.4822.

PGS.TS Mai Duy Tôn

Khoa Cấp cứu – Bệnh viện Bạch Mai

Bộ môn Hồi sức Cấp cứu – Trường Đại học Y Hà Nội

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *