Hỗn hợp Eutecti trong bào chế

Nhathuocngocanh.comHỗn hợp Eutecti trong bào chế chắc hẳn đã là một hiện tượng rất quen thuộc trong mắt các dược sĩ bào chế thuốc. Nhưng với các bạn sinh viên ngành dược hay bất kỳ ai tò mò về hiện tượng này thì hãy theo dõi ngay bài viết dưới đây của Nhà thuốc Ngọc Anh:

1, Hỗn hợp Eutecti là gì?

Hỗn hợp Eutecti là hỗn hợp của hai hay nhiều chất rắn hoặc lỏng trộn với nhau theo những tỷ lệ nhất định để tạo thành một hỗn hợp có điểm chảy nhỏ hơn điểm chảy của từng thành phần riêng biệt có trong hỗn hợp.

Hỗn hợp Eutecti là gì?
Hỗn hợp Eutecti là gì?

Một số đặc điểm của hệ Eutecti:

Quá trình tạo thành hỗn hợp Eutecti chỉ gây ra thay đổi vật lý, không gây ra các phản ứng hóa học, không gây hình thành nên các chất hóa học mới.

Điểm chảy của hỗn hợp Eutecti thấp hơn điểm chảy của từng chất riêng lẻ.

Khi trộn các thành phần với nhau thì được một hỗn hợp đồng thể, dạng lỏng.

Quá trình tạo được hỗn hợp Eutecti phụ thuộc chủ yếu vào:

Tỷ lệ phối hợp giữa các thành phần.

Nhiệt độ sử dụng trong quá trình phối hợp các chất.

Những chất hay được sử dụng để tạo hỗn hợp Eutecti là các chất trong cấu tạo có nhóm ceton, aldehyd, phenol,… Tiêu biểu phải kể đến là: Menthol, long não, thymol, aspirin, amidopyrin, chloralhydrat, các dẫn chất của acid salicylic, acid barbituric, các muối,…

2, Ưu điểm và ứng dụng của hệ Eutecti

Hệ Eutecti tạo được sẽ có kích thước tiểu phân nhỏ hơn, có độ mịn, nhiệt độ nóng chảy lại thấp nên sẽ có ưu điểm là:

Vững bền về mặt hóa học do cấu trúc ở dạng tinh thể.

Hệ Eutecti vững bền về mặt hóa học do cấu trúc ở dạng tinh thể
Hệ Eutecti vững bền về mặt hóa học do cấu trúc ở dạng tinh thể

Kích thước các tiểu phân của hệ nhỏ nên sẽ giúp làm tăng độ hòa tan của hệ trong dung môi.

Trong bào chế người ta lợi dụng những ưu điểm đó để bào chế các dạng thuốc bôi dùng ngoài, thuốc mỡ để đẩy nhanh quá trình hòa tan của dược chất trong dung môi.

Lợi dụng tính chất của Eutecti để làm chảy các chất ở trạng thái rắn trong quá trình bào chế mà không cần sử dụng nhiệt độ hay dung môi nào khác. Điều này sẽ giúp khắc phục được sử ảnh hưởng của nhiệt độ hay dung môi đến sự ổn định của các thành phần dược chất hoặc tá được mà kém bền với nhiệt độ.

3, Nhược điểm của hệ Eutecti trong bào chế và cách khắc phục

Nhược điểm

Với các dạng thuốc viên rắn như dạng viên nén, viên nang, thuốc bột mà dược chất lại tạo thành hỗn hợp Eutecti có điểm chảy thấp hơn nhiệt độ môi trường thì sẽ gây ra rất nhiều khó khăn trong quá trình bào chế mà còn cả trong quá trình bảo quản, vận chuyển, sử dụng để thuốc luôn đảm bảo chất lượng quy định.

Biện pháp khắc phục

Trong các dạng thuốc trên, nếu nhận thấy các thành phần trong công thức có khả năng tạo hỗn hợp Eutecti có nhiệt độ nóng chảy thấp thì lúc này cần phải áp dụng mọi biện pháp có thể để ngăn chặn sự tối đa sự tiếp xúc của các dược chất này trong viên thuốc, cụ thể như:

  • Tạo vách ngăn trong viên để ngăn cản sự tiếp xúc giữa các chất.
  • Bao gói riêng các dược chất xảy ra tương kỵ và ghi hướng dẫn sử dụng cụ thể, chi tiết.
  • Lợi dụng các thành phần có trong công thức thuốc để bao, ngăn chặn sự tiếp xúc các chất hoặc bỏ thêm tá dược vào công thức để bọc riêng từng dược chất tương kỵ rồi mới phối hợp các dược chất đó vào bên trong một viên thuốc, đơn thuốc.
  • Áp dụng các kỹ thuật bào chế hiện đại như kỹ thuật bao pellet để bao riêng từng dược chất tương kỵ rồi mới phối hợp vào viên thuốc hay bào chế dưới dạng viên nén có nhiều lớp.
  • Người tiến hành sản xuất thuốc cần phải nắm rõ tính chất của từng chất trong công thức thuốc mà mình đang bào chế để nhận định khả năng tương tác giữa các chất để đưa ra phương pháp, kỹ thuật bào chế cho phù hợp.

4, Hiện tượng Eutecti trong quá trình bào chế

4.1, Bào chế dung dịch dầu xoa

Công thức gồm

  • Menthol: 0,5g.
  • Long não: 0,5g.
  • Tinh dầu bạc hà: 4,5ml.
  • Tình dầu tràm: 1,5ml.
  • Methyl salicylate: 0,5ml.
  • Tinh dầu quế: 1-2 giọt.
  • Xanh Chlorophyll và dầu parafin vừa đủ 10ml.

Trong công thức dầu xoa này khi menthol trộn đồng lượng với long não sẽ tạo được hỗn hợp có khả năng chảy lỏng ở nhiệt độ thường nên trong quá trình bào chế không cần phải đun chảy hai chất này. Trong công thuốc dầu xoa do chứa đa phần là các chất dễ bị bay hơi nên việc hạn chế tác động của nhiệt sẽ giúp bảo đảm chất lượng của dược chất và của sản phẩm.

Tinh dầu bạc hà trong các công thức bào chế
Tinh dầu bạc hà trong các công thức bào chế

4.2, Thuốc bột trị mẩn ngứa 

Công thức gồm:

  • Menthol: 0,5g.
  • Long não: 0,5g.
  • Bột Talc: 10g.
  • M.f.g

Trong công thức thuốc bột trị mẩn ngứa, do menthol khi tiếp xúc với long não sẽ chảy lỏng ở nhiệt độ thường nên khi bào chế phải có thêm bột Talc và chia đôi bột Talc ra làm 2 phần. Một phần bao mentol, một phần bao long não để tránh cho chúng tiếp xúc với nhau, giúp cho bột thuốc khi bào chế ra sẽ đảm bảo chất lượng, khô tơi, giúp dễ dàng trong quá trình bảo quản, sử dụng.

Trên đây là một số thông tin về hỗn hợp Eutecti sử dụng trong bào chế. Xác định các chất có xảy ra tương tác vật lý gây ra hiện tượng Eutecti là vô cùng quan trọng mà mọi dược sĩ bào chế cần phải nắm rõ.

Xem thêm:

Thuốc bột Diosmectit

Ngày viết:

One thought on “Hỗn hợp Eutecti trong bào chế

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *