TẬP 1
- Lịch sử Dược điển nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
- Hội đồng Dược điển Việt Nam VI
- Các cộng tác viên
- Các cơ quan và đơn vị tham gia xây dựng Dược điển Việt Nam VI
- Danh mục các chuyên luận mới so với DĐVN V
- Danh mục các chuyên luận DĐVN V có sửa đổi bổ sung
- Quy định chung
- Ký hiệu các chữ viết tắt
- Chuyên luận: Nguyên liệu hóa dược và thành phẩm hóa dược (Vần A đến H)
- Bảng tra cứu tên tiếng Anh, mã số định danh của các nguyên liệu hóa dược trong Dược điển Việt Nam VI (Vần A đến H)
- Mục lục tra cứu theo tên Việt Nam
PHỤ LỤC 12.11 XÁC ĐỊNH TẠP CHẤT LẪN TRONG DƯỢC LIỆU
PHỤ LỤC 12.11 XÁC ĐỊNH TẠP CHẤT LẪN TRONG DƯỢC LIỆU
Tạp chất lẫn trong dược liệu bao gồm tất cả các thành phần ngoài quy định của dược liệu đó như: Đất, đá, rơm rạ, cây cỏ khác, các bộ phận khác của cây không quy định làm dược liệu, dược liệu bị hư hỏng, dược liệu bị biến màu (quy định trong chuyên luận riêng), xác côn trùng,…
Lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử nghiệm
Dược liệu khô
Lấy mẫu để kiểm tra theo hướng dẫn tại Phụ lục 12.1 và quy định hiện hành.
Chuẩn bị mẫu thử nghiệm: trừ khi quy định trong chuyên luận riêng, cân một lượng mẫu để thử như sau:
Dược liệu thái phiến: 50 g.
Dược liệu chưa thái phiến (dược liệu thô):
– Hạt và quả rất nhỏ (như hạt mã đề): 10 g.
– Lá, hoa, quả, hạt và vỏ quả: 100 g đến 250 g.
– Rễ, thân rễ, vỏ (thân, cành, rễ), phần toàn thân trên mặt đất: 250 g đến 500 g.
Dược liệu tươi
– Mẫu thử nghiệm là toàn bộ lô.
– Nếu không thể thực hiện được trên toàn bộ lô thì thực hiện lấy mẫu kiểm tra theo hướng dẫn tại Phụ lục 12.1 và quy định hiện hành. Nếu mẫu kiểm tra trên 1 kg thì chuẩn bị mẫu thử nghiệm có khối lượng 500 g đến 1000 g.
Cách xác định
– Dàn mỏng lượng mẫu thử nghiệm đã cân thành một lớp mỏng, quan sát bằng mắt thường hoặc kính lúp có độ phóng đại 6 lần (lens 6x), khi cần có thể dùng rây để phân tách tạp chất và dược liệu. Nếu tạp chất rất giống với dược liệu (thuốc), có thể phải làm các phản ứng định tính hóa học, phương pháp vật lý hoặc dùng kính hiển vi để phát hiện tạp chất. Tỷ lệ tạp chất được tính bao gồm cả các tạp chất được phát hiện bằng phương pháp này.
– Cắt các dược liệu có kích thước lớn như củ, thân rễ,… để kiểm tra sự có mặt của côn trùng, sâu mọt, mốc meo và đánh giá sự hư hỏng của dược liệu.
– Cân phần tạp chất và tính phần trăm (X) như sau:
X(%) = a/p × 100
Trong đó:
a là khối lượng tạp chất tính bằng gam.
p là khối lượng mẫu thử tính bằng gam.
Tài liệu tham khảo
1. Dược Điển Việt Nam 6 – phiên bản mới nhất của Dược Điển Việt Nam do Bộ Y tế ban hành theo quyết định số 3960/QĐ-BYT ngày 26/12/2025. Trang PL370, tải PDF tại đây.