Enter your keyword

Tìm hiểu về xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi

Tìm hiểu về xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi

Tìm hiểu về xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi

Tìm hiểu về xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu ngoại vi
5 (100%) 1 vote

Xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu là một trong những xét nghiệm lâm sàng cơ bản được thực hiện thường quy. Các chỉ số kết quả xét nghiệm cung cấp cho bác sĩ những thông tin cần thiết về tình trạng sức khỏe của người bệnh.

Xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu là một trong những xét nghiệm lâm sàng cơ bản được thực hiện thường quy, sử dụng để đánh giá sức khỏe tổng thể và phát hiện các rối loạn bao gồm nhiễm trùng, thiếu máu và một số bệnh về máu,…

Theo thuật ngữ chuyên môn, các tế bào máu bao gồm: bạch cầu (WBCs), hồng cầu (RBCs), và tiểu cầu (PLTs). Chúng được sản xuất và trưởng thành chủ yếu trong tủy xương và giải phóng vào máu khi cần thiết trong những hoàn cảnh bình thường. Tổng phân tích tế bào máu ngoại vi (CBC) là một xét nghiệm để đánh giá các tế bào lưu thông trong máu.

Nguyên lý cơ bản của tổng phân tích tế bào máu

Máy đếm tế bào theo dòng (flow cytometry) hoạt động theo nguyên lý cơ bản là biến đổi điện trở của dòng hạt đi qua cửa sổ có tế bào quang điện và một điện trường. Nguyên lý này giúp phân tích sự khác biệt về kích thước các loại tế bào khác nhau, nhưng không nhận diện chính xác từng loại tế bào. Các máy đếm tế bào hiện đang được sử dụng có thể chia làm hai loại:

Máy đếm tế bào nguyên lý tổng trở: phân biệt từng loại tế bào dựa vào kích thước tế bào.

Các máy thế hệ sau: ứng dụng laser và xung điện đa chiều nên có tốc độ cao và phân loại tế bào chính xác hơn. Với những máy sản xuất trước 1996 khả năng phân loại chính xác các thành phần bạch cầu nói chung không quá 90%. Các máy model gần đây, với việc áp dụng tổng hợp các cơ chế tổng trở, xung điện đa chiều, laser và scatter nên khả năng nhận diện tế bào được nâng đến 95%. Một số serie máy có thể phân biệt được các loại bạch cầu ưa acid, ưa base, hồng cầu lưới bằng việc kết hợp với các phương pháp nhuộm men peroxydase, nhuộm RNA/DNA, nhuộm huỳnh quang, phân tích huyết sắc tố (CellDyn 4000 của hãng ABBOTT, SE-Advance của hãng Sysmex…).

Ba loại tế bào được đánh giá trong xét nghiệm CBC

Hồng cầu

Là các tế bào máu đỏ được tạo ra trong tủy xương và được giải phóng vào máu khi chúng trưởng thành. Chúng chứa hemoglobin, một loại protein vận chuyển oxy khắp cơ thể. Tuổi thọ bình thường của RBC là 120 ngày, do đó tủy xương phải liên tục sản xuất các RBC mới để thay thế những RBC bằng tuổi bị phân hủy hoặc bị mất thông qua chảy máu. Một số điều kiện có thể ảnh hưởng đến việc sản xuất RBC mới và/hoặc tuổi thọ của chúng, ngoài những điều kiện có thể dẫn đến chảy máu đáng kể.

CBC xác định số lượng tế bào hồng cầu (RBCs), lượng hemoglobin hiện diện, tỷ lệ khối hồng cầu trong máu (hematocrit), và xác định xem liệu các tế bào hồng cầu có bình thường hay không. Các tế bào hồng cầu bình thường có sự khác biệt rất ít về kích thước và hình dạng; tuy nhiên, các sự khác biệt đáng kể có thể xảy ra với các điều kiện như thiếu hụt vitamin B12 và folate, thiếu sắt và với nhiều điều kiện khác. Nếu nồng độ hồng cầu và/hoặc lượng hemoglobin trong máu giảm xuống dưới mức bình thường, một người được cho là bị thiếu máu có thể có các triệu chứng như mệt mỏi và yếu đuối. Ít xảy ra hơn, là tình trạng có quá nhiều RBC trong máu (hồng cầu thứ phát hoặc đa hồng cầu), điều này có thể ảnh hưởng đến dòng chảy của máu thông qua các tĩnh mạch và động mạch nhỏ.

Bạch cầu

Có năm loại bạch cầu khác nhau mà cơ thể sử dụng để duy trì trạng thái khỏe mạnh và chống nhiễm trùng hoặc các nguyên nhân gây thương tích khác. Chúng là bạch cầu trung tính, bạch cầu lympho, bạch cầu ưa base, bạch cầu ưa acid và bạch cầu mono. Chúng hiện diện trong máu ở những con số tương đối ổn định. Những con số này có thể tạm thời dịch chuyển cao hơn hoặc thấp hơn tùy thuộc vào những gì đang xảy ra trong cơ thể. Ví dụ, nhiễm trùng có thể kích thích cơ thể tạo ra số lượng bạch cầu trung tính cao hơn để chống lại. Với dị ứng, có thể có một số lượng tăng bạch cầu ưa acid. Số lượng tế bào lympho tăng lên có thể bị nhiễm virus. Ở một số trạng thái bệnh, chẳng hạn như bệnh bạch cầu, tế bào bạch cầu bất thường (chưa chín hoặc trưởng thành) nhanh chóng nhân lên, làm tăng tổng số lượng bạch cầu.

Tiểu cầu

Là những mảnh tế bào đặc biệt đóng một vai trò quan trọng trong việc đông máu bình thường. Một người không có đủ tiểu cầu có thể tăng nguy cơ bị chảy máu quá mức và bầm tím. Sự dư thừa tiểu cầu có thể gây đông máu quá mức, hoặc nếu tiểu cầu không hoạt động đúng cách, chảy máu quá nhiều. CBC đo lường số lượng và kích thước của tiểu cầu có mặt trong máu ngoại vi.

Xét nghiệm tổng phân tích

Xét nghiệm tổng phân tích máu có ý nghĩa gì?

Xét nghiệm tổng phân tích máu cung cấp cho thầy thuốc những thông tin hữu ích về tình trạng của bệnh nhân hoặc của người được xét nghiệm, gợi ý định hướng nguyên nhân gây bệnh, phát hiện ra các hiện tượng bất thường của cơ thể như:

– Hiện tượng thiếu máu: Có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng thiếu máu (do thiếu sắt hoặc bệnh Thalassemia, thiếu acid foclic, vitamin B12…)

– Hiện tượng đa hồng cầu: gây ra bởi nhiều nguyên nhân.

– Hiện tượng giảm bạch cầu: tùy thuộc vào loại bạch cầu bị giảm mà được chia ra nhiều loại và gọi tên khác nhau như giảm bạch cầu đa nhân trung tính (giảm neutrophil), giảm bạch cầu lympho, giảm bạch cầu ưa acid (giảm eosinophil).

– Hiện tượng tăng bạch cầu: được phân loại và gọi tên cụ thể tùy thuộc vào loại bạch cầu bị tăng như tăng bạch cầu đa nhân trung tính, tăng bạch cầu lympho, tăng bạch cầu ưa acid, tăng bạch cầu đơn nhân, tăng bạch cầu ưa kiềm. Có nhiều nguyên nhân gây ra hiện tượng này, ví dụ:

+ Các loại nhiễm trùng có thể gây ra hiện tượng tăng bạch cầu;

+ Một số bệnh dị ứng có thể gây ra hiện tượng tăng bạch cầu ưa acid;

+ Bệnh ung thư máu gây ra sự tăng đột ngột số lượng của nhiều loại bạch cầu.

– Hiện tượng giảm tiểu cầu: Có nhiều nguyên nhân gây ra hiện tượng này, hậu quả là gây ra tình trạng cơ thể dễ bị bầm tím và máu chảy kéo dài.

– Hiện tượng tăng tiểu cầu: gây ra do sự rối loạn ảnh hưởng đến các tế bào tủy xương làm nhiệm vụ sản xuất tiểu cầu.

Khi chỉ số xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu có kết quả bất thường, tùy từng trường hợp bác sĩ sẽ tư vấn cho người bệnh thực hiện thêm một xét nghiệm chuyên sâu khác để tìm ra nguyên nhân chính xác gây ra các hiện tượng bất thường đó.

Như vậy, thông qua các chỉ số xét nghiệm tổng phân tích máu cung cấp cho thầy thuốc những thông tin hữu ích về tình trạng sức khỏe của người bệnh. Từ đó gợi ý theo dõi, định hướng nguyên nhân gây bệnh, phát hiện ra các hiện tượng bất thường của cơ thể và đưa ra hướng điều trị kịp thời.

Bác sĩ Hà Thị Phương Dung – Bệnh viện đại học y Hà Nội.

*Bài viết có sử dụng một số tài liệu tham khảo của các tác giả, đồng nghiệp.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *