Enter your keyword

Nguyên nhân liên quan đến thay đổi dược động học gây ra ADR typ A
5 (100%) 1 vote

Các nguyên nhân liên quan đến thay đổi dược động học gây ra phản úng bất lợi của thuốc typ A

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến những thay đổi về khả năng hấp thu, phân bố, chuyến hóa và thải trừ thuốc. Sau đây là các nguyên nhân gây ra các ADR týp A do sự tăng nồng độ thuốc trong huyết tương và mô đích.

Hấp thu:

Những khác biệt về lượng thuốc được hấp thu vào máu làm thay đổi sinh khả dụng và có thể gây ra ADR. Những yếu tố ảnh hưởng sinh khả dụng của thuốc gây ra các ADR bao gồm:

  • Ảnh hưởng của  thức ăn: Một số loại thức ăn có thể làm tăng hấp thu hoặc làm giảm thải trừ ở vòng tuần hoàn đầu qua gan của một số thuốc và do vậy làm tăng sinh khả dụng; những thuốc bị ánh hưởng là hydrochlorothiazid, phenytoin. Một số thuốc tẩy giun như albendazol, mebeldazol, thiabeldazol…
  • Nhu động dạ dày – ruột: Giảm nhu động ruột có thể làm tăng hấp thu thuốc do làm tăng thời gian thuốc lưu ờ vị trí hấp thu tốt nhất, ví du: sau khi dùng propanthelin, sinh khả dụng của digoxin tăng lên.
  • Chuyên hoá ớ vòng tuần hoàn đầu qua gan: Sự giảm chuyển hóa thuốc tại gan ảnh hướng nhiều đến các nhóm thuốc bị chuyển hoá mạnh khi qua gan trước khi vào hệ tuần hoàn chung như: chclorpromazim cyclosporin, glỵcerin trinịtrat, lidocain, morphin, propranọlon. Sự thay đổi khả năng chuyển hoá củà các enzym gan có thể là:

+ Do yếu tố chủng tộc. Ví dụ: người châu Á thuộc loại acetyl hoá chậm với isoniazid nên dề dẫn đến quá liều isoniazid;

+ Do tương tác thuốc. Ví dụ: erythromycin. clarithromycin,một số thuốc kháng nấm (ketoconazol) gây ức chế chuyển hóa enzym gan cyt. P45( làm tăng lên đáng kể hàm lượng terfenadin trong hệ tuần hoàn và chính chất này làm chậm quá trình tái khử cực ở cơ tim và kéo dài khoảng QT trên điện tâm đồ và gây ra hiện tượng xoắn đỉnh.

Phân bố

Khả năng phân bố của thuốc phụ thuộc vào tỷ lệ liên kết của thuốc với protein huyết tương hoặc với protein của tổ chức (mô):

  • Tỷ lệ thuốc liên kết với protein huyết tương: Giảm dẫn tới tăng nồng độ thuốc ở dạng tự do trong máu và tổ chức; đó chính là nguyên nhân gây ADR typ A. Một số nguvên nhân thường gặp gây thay đổi liên kết với protein huyết tương của thuốc có thế do:

+ Bệnh nhân giảm protein máu do hội chứng thận hư, suydinh dưỡng, người có bênh gan, người già…

+ Gặp tương tác thuốc đẩy nhau ra khỏi liên kết do bị cạnh tranh ở vị trí liên kết, ví dụ các NSAID đẩy methotrexat làm tăng tác dụng không mong muốn với hệ tạo máu.

Khả năng gắn thuốc với mô: Thể tích phân bố lớn của các thuốc như nortriptylin (20-50 L/kg) chỉ có thể giải thích là do liên kết của thuốc với mô và là cơ chế chính gây ra một số ADR của thuốc. Tetracyclin tạo chelat với các mô xương mới (phức tetracyclin – calcium orthophosphat); thời gian bán thài của thuốc ở mô xương là vài tháng trong khi ởhuyết tương chỉ có vài giờ. Hiện tượng này ít ảnh hưởng ở người lớn nhưng gây ức chế sự phát triển xương ở trẻ nhỏ cũng như gây mất máu và phá hủy men răng. Sự tích lũy ớ mô cũng gây độc tính trên gan và phổi của amiodaron và methotrexat.

baby bad teeth

Chuyển hoá thuốc:

Tốc độ chuyển hoá giảm có thể dẫn đến tích luỹ thuốc và tăng nguy cơ ADR typ A. Tốc độ chuyển hóa thuốc khác biệt lớn giữa các cá thể do ảnh hưởng của môi trường hoặc di truyền, tuổi tác hoặc bệnh lý; các quá trình bị ảnh hưởng là oxy hoá, thuỷ phân và acetyl hoá:

Oxy hoá ở tiểu thể:

  • Sự oxy hóa thuốc xảy ra chủ yếu ở gan bởi hệ enzym cyt. Có nhiều typ isoenzym cyt. p450 ờ người. Những typ này khác nhau trong tính đặc hiệu của các phản ứng mà chúng xúc tác. Các thuốc được chuyển hóa bằng cách oxy hóa ở microsom gan thường dùng là các thuốc chống trầm cảm 3 vòng, thuốc chống động kinh, các thuốc chống đông máu đường uống, benzodiazepin, phenothiazin và một sô thuốc chống loạn nhịp…

Tốc độ oxy hóa thuốc khác nhau rất nhiều ngay ở những người bình thường, do vậy, ở một số người nồng độ gây độc đã đạt sau khi dùng liều thông thường của một số thuốc như phenytoin và nortryptilin.

Ở người cao tuổi, tốc độ oxy hóa thuốc giảm và do vậy độ nhạy cảm với các ADR typ A tăng lên. Nguyên nhân chủ yêu là do khối lượng gan và lưu lượng máu qua gan giảm ảnh hưởng đến sự chuyển hóa ớ gan nói chung và do hoạt tính của các enzyrn thay đổi.

Các phản ứng thủy phân:

  • Khác biệt về gen có thể là nguyên nhân gây khác biệt về tốc độ thuỷ phân suxamethonium, một chất ức chế thần kinh – cơ ở các nhóm chủng tộc khác nhau.

Acetyl hóa:

  • Một số thuốc chuyển hóa bằng cách acetyl hóa như: dapson, isoniazid, hydralazin, procainamid và nhiều sulfonamid (sulfamcthoxazol, sulfapyridin). Những khác biệt về tốc độ acetyl hóa do những khác biệt về gen giữa các cá thể, thể hiện dưới dạng những người acetyl hóa nhanh và những người acteyl hóa chậm, điều này có thể ảnh hưởng đến ADR của những loại thuốc kể trên. Tỷ lệ những người acetyl hóa nhanh chiếm khoảng 50% ở Anh và cao nhất ở nhóm người Nhật Bản, người Eskimo và thấp nhất ở một số dân tộc ỏ châu Phi. Những người “acetyl hóa chậm” có nguy cơ bị các ADR typ A cao hơn những người acetyl hóa nhanh, ví dụ: bệnh lý thần kinh ngoại vi do isoniazid, lupus ban đỏ hệ thống khi dùng hydralazin và procainamid…

Thải trừ:

Những thay đổi trong thải trừ thuốc có thể là nguyên nhân quan trọng gây nên ADR typ A. Giảm thải trừ làm tăng tích luỹ thuốc và tăng nguy cơ gây độc tính do tăng nồng độ thuốc tại mô và huyết tương:

Giảm khả năng lọc của cầu thận: làm giảm thải trừ những thuốc thải trừ qua thận. Giảm khá năng lọc cầu thận có thể gặp ở những bệnh nhân bị bệnh thận, người già, trẻ sơ sinh: do vậy khả năng xuất hiện ADR typ A ở những đối tượng này có thể gặp ngay ở liều điều trị bình thường với những thuốc thải trừ phần Ịớn ờ dạng còn hoạt tính qua thận. Một số nhóm thuốc hay gặp ADR do nguvên nhân này là digoxin, các chất ức chế men chuvến (ACEI), các kháng sinh aminoglycosid, một số thuốc chống loạn nhịp nhóm  (disopỵramid, nccainỉd) và nhiều thuốc gây độc tế bào. Có thể hạn chế sự xuất hiện các ADR này bằng cách điều chỉnh liều dùng theo chức năng thận của bệnh nhân.

copy ghi nguồn: https://nhathuocngocanh.com/

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *