Bệnh giang mai là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

nhathuocngocanh.com – Bệnh giang mai là căn bệnh xã hội nguy hiểm lây truyền qua đường tình dục chỉ đứng sau HIV/AIDS, có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng của người bệnh. Nếu không được điều trị kịp thời, người bệnh có thể gặp phải nhiều biến chứng nguy hiểm.

Bệnh giang mai là gì?

Bệnh giang mai (Syphilis) là một bệnh nhiễm trùng kinh diễn do một loại vi khuẩn có tên là xoắn khuẩn giang mai Treponema pallidum gây ra.

Xoắn khuẩn giang mai có hình lò xo, có từ 6 đến 14 vòng xoắn. Sức đề kháng của xoắn khuẩn này rất yếu, có thể chết ở nhiệt độ phòng từ 20 đến 30 độ C. Trong nước đá, nó vẫn giữ được tính di động rất lâu, ở nhiệt độ 45 độ C nó sẽ bị bất hoạt sau 30 phút. Các chất sát khuẩn, xà phòng có thể diệt được xoắn khuẩn này trong vài phút. Xoắn khuẩn giang mai xâm nhập trực tiếp vào cơ thể qua các vết xước trên da và niêm mạc khi tiếp xúc với dịch tiết từ tổn thương giang mai, đến các hạch bạch huyết khu vực trong vòng vài giờ và nhanh chóng lan truyền khắp cơ thể.

Bệnh giang mai do xoắn khuẩn giang mai Treponema pallidum gây ra
Bệnh giang mai do xoắn khuẩn giang mai Treponema pallidum gây ra

Bệnh giang mai được chia thành nhiều giai đoạn. Có nhiều dấu hiệu và triệu chứng khác nhau ở từng giai đoạn.Nếu không được điều trị, bệnh có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, bộ phận của cơ thể như bộ phận sinh dục, da, niêm mạc và còn có thể tấn công cả vào tất cả các nội tạng, đặc biệt là hệ tim mạch và thần kinh trung ương, gây ra nhiều biến chứng. Bệnh có nhiều hình thái lâm sàng đa dạng khác nhau nên chẩn đoán nhiều khi khó khăn dễ nhầm với một số bệnh khác. Bệnh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ bệnh nhân, thậm chí gây tử vong hoặc tàn phế suốt đời nếu không được điều trị kịp thời và ảnh hưởng tới sự phát triển nòi giống.

Nguyên nhân gây bệnh

Tác nhân gây bệnh giang mai là xoắn khuẩn giang mai Treponema pallidum. Do sức đề kháng rất yếu nên xoắn khuẩn có thể chết nhanh sau khi ra khỏi cơ thể vài giờ. Các chất sát khuẩn, xà phòng có thể dễ dàng loại trừ loại xoắn khuẩn này.

Xoắn khuẩn giang mai có thể lây nhiễm qua một số con đường sau:

  • Quan hệ tình dục không an toàn

Bệnh lây lan nhanh chóng qua các hoạt động tình dục không an toàn của người bệnh. Vi khuẩn sẽ theo đường tiếp xúc qua miệng, âm đạo và hậu môn xâm nhập trực tiếp vào cơ thể gây bệnh giang mai. Các yếu tố làm tăng nguy cơ lây lan là bị nhiễm HIV/AIDS, bị các bệnh hay tổn thương ở bộ phận sinh dục, có hành vi tình dục không có biện pháp bảo vệ (quan hệ tình dục miệng – sinh dục, quan hệ tình dục đồng giới…).

  • Lây từ mẹ sang con

Mẹ bị nhiễm giang mai có nguy cơ truyền sang con trong giai đoạn bào thai từ tháng thứ 4 trở đi, do xoắn khuẩn đi qua nhau thai hoặc lây khi sinh thường. Trong trường hợp sinh thường, bé có thể tiếp xúc với vi khuẩn ở âm đạo của mẹ dẫn đến nhiễm bệnh. Mắc bệnh giang mai bẩm sinh có thể khiến em bé tử vong ngay từ khi còn là bào thai hoặc phát triển kém hơn về thể chất và trí tuệ so với những đứa trẻ khác.

  • Lây truyền qua đường máu

Xoắn khuẩn giang mai có ở trong máu người bệnh, do đó giang mai có thể lây truyền qua máu: tiêm truyền máu hoặc tiêm chích các chất kích thích với các dụng cụ tiêm, chích bị nhiễm bệnh.

  • Lây truyền qua tiếp xúc ngoài da

Các vết trầy xước ngoài da là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân có hại từ bên ngoài xâm nhập gây bệnh. Khi các tổn thương ngoài da tiếp xúc với dịch nhầy, máu và dịch tiết từ tổn thương giang mai, các xoắn khuẩn có thể đi vào máu và lan truyền khắp cơ thể gây bệnh.

Tuy nhiên mọi người cần lưu ý bệnh giang mai lây truyền mạnh nhất trong thời kỳ 1 và 2 khi các tổn thương trên da và niêm mạc chứa nhiều xoắn khuẩn giang mai. Còn khi bệnh đã phát triển đến thời kỳ cuối cùng thì hầu như không còn khả năng lây cho người khác. Đặc biệt bệnh giang mai không lây lan qua các tiếp xúc gián tiếp như tay nắm cửa, quần áo, bồn vệ sinh… như nhiều người lầm tưởng.

Triệu chứng của bệnh

Bệnh giang mai diễn biến nhiều năm, có thể lên đến 10, 20 hoặc 30 năm hoặc có khi phải sống với bệnh cả đời. Bệnh có lúc triệu chứng rầm rộ, có lúc diễn biến thầm lặng không có triệu chứng đặc biệt, điều này làm cho người mắc giang mai lầm tưởng mình đã khỏi bệnh và có thể thể lây truyền cho thế hệ sau.

Triệu chứng của bệnh giang mai qua các thời kì
Triệu chứng của bệnh giang mai qua các thời kì

Triệu chứng bệnh giang mai thường xảy ra trong 3 giai đoạn:

Giai đoạn nguyên phát

Trong giai đoạn nguyên phát của bệnh giang mai có thể chỉ thấy một hoặc nhiều vết loét. Các vết loét là nơi xoắn khuẩn giang mai xâm nhập vào cơ thể. Các vết loét thường hình tròn và không đau. Vì vết loét không đau nên có thể sẽ không nhận thấy chúng. Vết loét sẽ kéo dài từ 3 đến 6 tuần và tự lành. Ngay cả khi vết loét biến mất, bạn vẫn cần tiếp tục điều trị để ngăn ngừa bệnh tiến triển sang giai đoạn hai.

Vị trí thường gặp săng giang mai là ở niêm mạc sinh dục. Ở nữ giới sẽ hay gặp ở môi lớn, môi bé, mép âm hộ. Ở nam giới hay gặp ở quy đầu, miệng sáo, bìu, dương vật… Ngoài ra, săng giang mai có thể gặp ở miệng, môi, lưỡi… Hạch sẽ xuất hiện 5 – 6 ngày sau khi có săng, hạch vùng bẹn sưng to và thành chùm.

Giai đoạn thứ phát

Đây là giai đoạn 6-8 tuần sau khi có săng giang mai và có thể kéo dài đến 2–3 năm. Xuất hiện các tổn thương da và niêm mạc nhưng khi lành thường không để lại sẹo. Xoắn khuẩn giang mai dễ gây nhiễm trùng huyết với các triệu chứng nóng sốt và nổi hạch.

Trong giai đoạn thứ phát, có thể xuất hiện phát ban da hoặc tổn thương niêm mạc. Tổn thương niêm mạc chủ yếu là loét miệng, âm đạo hoặc hậu môn. Giai đoạn này thường bắt đầu bằng phát ban trên một hoặc nhiều bộ phận của cơ thể, nó có thể xuất hiện sau vài tuần sau khi vết loét đã lành. Phát ban nổi lên trên lòng bàn tay, bàn chân những đốm màu đỏ hoặc nâu. Các triệu chứng khác mà bạn có thể gặp phải bao gồm: sốt, sưng hạch, đau họng, rụng tóc, đau đầu, sụt cân, đau cơ, mệt mỏi… Nếu không được điều trị đúng cách, bệnh của bạn sẽ phát triển thành giang mai âm ỉ và có thể chuyển sang giai đoạn tam phát.

Giai đoạn âm ỉ

Giai đoạn giang mai ân ỉ là giai đoạn bệnh không có dấu hiệu, triệu chứng rõ ràng. Nếu không được điều trị, bạn có thể tiếp tục mang bệnh giang mai trong nhiều năm mà không có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào.

Giang đoạn tam phát

Hầu hết những bệnh nhân giang mai không được điều trị thì bệnh sẽ phát triển sang giai đoạn tam phát. Giai đoạn này thường xuất hiện từ 5, 10 hoặc 15 năm sau khi có săng với các triệu chứng như săng thương sâu, gôm ở da, xương, thương tổn nội tạng, tim mạch, thần kinh và thậm chí có thể dẫn tới tử vong. Ở giai đoạn này người bệnh ít có khả năng lây nhiễm cho bạn tình vì xoắn khuẩn đã xâm nhập và khu trú vào phủ tạng, không còn ở da, niêm mạc nữa.

Các biến chứng của bệnh giang mai

Bệnh giang mai có thể gây ra một số biến chứng nguy hiểm như:

Các biến chứng của bệnh giang mai
Các biến chứng của bệnh giang mai
  • Xoắn khuẩn giang mai có thể gây tổn thương tất cả các cơ quan quan trọng trong cơ thể.
  • Bệnh giang mai tác động xấu đến da, niêm mạc, mắt đến các cơ quan nội tạng như gan, tim mạch, thần kinh.
  • Bệnh có thể gây biến chứng nguy hiểm như viêm động mạch chủ, phình động mạch chủ, bại liệt toàn thân, rối loạn tâm thần, viêm gan.
  • Phụ nữ mang thai và sinh nở mắc bệnh giang mai có thể ảnh hưởng xấu đến thai nhi hoặc lây truyền bệnh từ mẹ sang con. Giang mai bẩm sinh có thể gây tử vong cho thai nhi hoặc dị dạng thai sau khi sinh.

Bất kỳ ai cũng có thể nhiễm xoắn khuẩn giang mai, tuy nhiên do bộ phận sinh dục ở phụ nữ có cấu tạo dạng mở nên khả năng nhiễm các bệnh tình dục ở nữ giới cao hơn nam giới, bao gồm cả giang mai. Bệnh giang mai ở nữ giới nếu không điều trị kịp thời, sẽ gây tổn thương trầm trọng đến tất cả các cơ quan trong cơ thể như viêm loét bộ phận sinh dục, phát ban ngoài da, đau nhức cơ xương, thậm chí gây ảnh hưởng đến nội tạng.

Bệnh nhân mắc giang mai không chỉ gây nên những tổn thương cho bản thân mà còn dễ lây truyền sang cho vợ/chồng/bạn tình. Giang mai gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, hạnh phúc gia đình, gây nên tình trạng sứt mẻ, vợ chồng nghi kỵ không tin tưởng nhau, dẫn đến đổ vỡ trong hôn nhân.

Điều trị bệnh giang mai

Khi thấy có các dấu hiệu hoặc triệu chứng nhiễm bệnh, cần phải đi khám sàng lọc các bệnh xã hội nhằm phát hiện sớm để có hướng điều trị hiệu quả, tránh gây ra các biến chứng. Bệnh có thể chữa khỏi hoàn toàn nếu được chẩn đoán và điều trị ở giai đoạn sớm (giang mai thời kỳ thứ nhất và năm đầu của giang mai thời kỳ thứ hai, giang mai kín sớm). Cần điều trị cho cả bạn tình để tránh nguy cơ tái nhiễm.

Phương pháp điều trị giang mai ở giai đoạn sớm chủ yếu là dùng kháng sinh đặc hiệu để kìm hãm sự phát triển của xoắn khuẩn giang mai, người bệnh cần phải tuân thủ liệu trình và phác đồ điều trị của bác sĩ. Tuyệt đối không được tự ý ngừng sử dụng thuốc hoặc kết hợp thêm bất kỳ loại thuốc nào khác khi chưa có sự cho phép của bác sĩ, tránh sinh ra trường hợp kháng thuốc, nhờn thuốc của vi khuẩn, khiến vi khuẩn giang mai lây lan nhanh hơn, gây khó khăn cho việc điều trị sau này.

Cách phòng ngừa bệnh giang mai

Cách phòng ngừa bệnh giang mai
Cách phòng ngừa bệnh giang mai

Cách tốt nhất để phòng bệnh giang mai là:

  • Quan hệ tình dục an toàn, sử dụng đúng các biện pháp bảo vệ khi quan hệ với các đối tượng có nguy cơ cao.
  • Xây dựng đời sống tình dục lành mạnh, chung thủy 1 vợ 1 chồng, không quan hệ bừa bãi với nhiều đối tượng để tránh nhiễm giang mai và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác.
  • Giữ vệ sinh cá nhân sạch sẽ nhất là trước và sau khi quan hệ.
  • Không sử dụng chung các đồ dùng cá nhân như: khăn tắm, bàn chải đánh răng, đồ lót, dao cạo râu…
  • Không sử dụng chung bơm kim tiêm.
  • Hạn chế sử dụng các chất kích thích như rượu, bia, ma túy…
  • Thực hiện các xét nghiệm tầm soát bệnh xã hội định kỳ 6 tháng /lần hoặc 3 tháng/ lần nếu cảm thấy có nguy cơ cao. Đặc biệt đối với phụ nữ có dự định mang thai, nên đi làm các xét nghiệm sức khỏe tổng quát để xem có mắc bệnh giang mai hoặc các bệnh lý khác ảnh hưởng tới thai nhi và sức khỏe người mẹ hay không, từ đó có phương án xử lý phù hợp.

Bệnh giang mai rất dễ bị bỏ sót vì những vết loét trong giai đoạn đầu thường là vết loét không đau, tự khỏi sau khoảng 4-6 tuần nên dễ bị bỏ qua. Kể cả khi bệnh không biểu hiện hoặc không được chú ý đến, bệnh sẽ vẫn âm thầm tiếp tục tiến triển. Vì vậy khi thấy xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ của bệnh nên đi xét nghiệm ngay để phát hiện bệnh và có phương án điều trị thích hợp.

Tài liệu tham khảo

 

Tác giả: Nhân viên phòng khám Mayo, Syphilis – Symptoms and causes, Mayoclinic, đăng ngày 25 tháng 9 năm 2021. Truy cập ngày 25/12/2021.

Tác giả: Suzanne Falck, M.D., FACP, Syphilis, Healthline, đăng ngày 26 tháng 3 năm 2019. Truy cập ngày 25/12/2021.

Xem thêm:

Ngày viết:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *